Odrobaczanie psa i kota – jak często i czym
Odrobaczanie psa to rutynowy element opieki, o którym łatwo zapomnieć, bo zwierzę z pasożytami często wygląda na zupełnie zdrowe. Tymczasem robaki żyjące w przewodzie pokarmowym osłabiają organizm, zaburzają trawienie, a niektóre z nich mogą zarażać także ludzi. Koty, nawet te niewychodzące, są narażone w podobny sposób.
Częstotliwość i rodzaj preparatu zależą od wieku zwierzęcia, jego trybu życia i kontaktu z innymi zwierzętami. Ogólne zasady są jednak proste, a ich przestrzeganie chroni zarówno psa i kota, jak i domowników.
Jakie pasożyty wewnętrzne zagrażają psom i kotom
Pasożyty wewnętrzne to przede wszystkim robaki bytujące w jelitach. U psów i kotów w Polsce najczęściej spotyka się dwie grupy:
- nicienie, w tym glisty i tęgoryjce – częste zwłaszcza u młodych zwierząt,
- tasiemce – często związane z pchłami, polowaniem na gryzonie lub jedzeniem surowego mięsa.
Do tego dochodzą pierwotniaki, na przykład giardie, wywołujące uporczywe biegunki. Nie zawsze zwalcza się je tymi samymi preparatami co robaki, dlatego przy przewlekłych problemach trawiennych lekarz może zlecić badanie kału. Przez komary przenoszone są też nicienie z rodzaju Dirofilaria – Dirofilaria repens występuje również w Polsce, a w południowej Europie dochodzi groźniejsza Dirofilaria immitis. Profilaktykę omawia się indywidualnie z lekarzem, zwłaszcza przed wyjazdem na południe Europy.
Skąd zwierzę ma robaki
Jaja pasożytów trafiają do środowiska z kałem zarażonych zwierząt i mogą długo przetrwać w glebie czy piasku. Pies zaraża się, obwąchując i liżąc trawę, zjadając coś z ziemi lub liżąc łapy po spacerze. Koty łapią pasożyty, polując na myszy i ptaki, a także połykając pchły podczas mycia. Szczenięta i kocięta mogą być zarażone już od matki.
Objawy robaczycy – na co zwracać uwagę
U dorosłego, dobrze odżywionego zwierzęcia robaczyca często przebiega bez wyraźnych objawów. Właśnie dlatego psy i koty odrobacza się profilaktycznie, a nie dopiero wtedy, gdy coś się dzieje. Przy większym zarażeniu mogą jednak pojawić się sygnały ostrzegawcze:
- biegunka lub naprzemienne biegunki i zaparcia,
- wymioty, czasem z widocznymi robakami,
- chudnięcie mimo dobrego apetytu,
- matowa, łamliwa sierść,
- wzdęty brzuch, szczególnie u szczeniąt i kociąt,
- „saneczkowanie”, czyli przecieranie odbytu o podłogę,
- widoczne fragmenty tasiemca przypominające ziarenka ryżu w okolicy odbytu lub w kale.
Saneczkowanie bywa też objawem problemów z gruczołami okołoodbytowymi, więc nie musi oznaczać robaków. Gdy objawy utrzymują się lub zwierzę jest wyraźnie osłabione, potrzebna jest wizyta u lekarza weterynarii, a nie tylko kolejna tabletka.
Jak często odrobacza się psa i kota
Nie ma jednego schematu dobrego dla wszystkich. Lekarze ustalają częstotliwość indywidualnie, biorąc pod uwagę ryzyko zarażenia. Pies, który poluje, je surowe mięso, ma kontakt z wieloma innymi psami lub mieszka z małymi dziećmi, zwykle wymaga częstszego odrobaczania niż pies spacerujący głównie na smyczy po osiedlu.
Gdy ryzyko zarażenia nie jest znane, dorosłe psy i koty odrobacza się co najmniej cztery razy w roku. U zwierząt z grupy wysokiego ryzyka (polujących, karmionych surowym mięsem, mieszkających z małymi dziećmi) lekarz może zalecić podawanie preparatu nawet co miesiąc. Czasem zamiast regularnego odrobaczania na ślepo lekarz proponuje okresowe badanie kału i leczenie tylko wtedy, gdy wykryje pasożyty. Ostateczną decyzję warto podjąć wspólnie z lekarzem, który zna zwierzę.
Szczenięta i kocięta
Młode zwierzęta odrobacza się wcześnie i częściej niż dorosłe, ponieważ mogą zarazić się od matki i są bardziej podatne na skutki robaczycy. Szczenięta odrobacza się zwykle od 2. tygodnia życia, a kocięta od 3. tygodnia, co dwa tygodnie aż do odsadzenia, a potem co miesiąc do ukończenia pół roku. Ostateczny schemat ustala lekarz, często razem z planem szczepień. Odpowiedzialny hodowca przekazuje nowemu opiekunowi informację o tym, kiedy i czym szczenię było odrobaczone. Więcej o pierwszych tygodniach z młodym psem przeczytasz w tekście o szczeniaku w domu.
Kotki i suki w ciąży
Odrobaczanie zwierząt ciężarnych i karmiących wymaga szczególnej ostrożności, bo nie każdy preparat jest wtedy bezpieczny. Termin i środek dobiera lekarz weterynarii, uwzględniając etap ciąży i zdrowie matki.
Czym odrobaczać – rodzaje preparatów

Preparaty przeciwpasożytnicze występują w kilku formach. Wybór zależy od tego, które pasożyty trzeba zwalczyć, od wagi i wieku zwierzęcia oraz od tego, w jakiej postaci łatwiej będzie je podać:
- tabletki – najczęstsza forma, często smakowe, łatwiejsze do podania psom,
- pasty i zawiesiny – wygodne u szczeniąt, kociąt i zwierząt, które nie chcą połykać tabletek,
- krople na skórę – dobre rozwiązanie zwłaszcza u kotów; niektóre działają jednocześnie na pasożyty wewnętrzne i zewnętrzne.
Preparaty różnią się zakresem działania. Część zwalcza tylko nicienie, inne także tasiemce. Dawkę dobiera się do aktualnej masy ciała, dlatego przed podaniem warto zważyć zwierzę, a nie polegać na szacunkach. Nie należy dzielić tabletek przeznaczonych dla dużych psów na „porcje dla kota” – preparaty dla psów i kotów różnią się składem i nie zawsze są wymienne.
Jak podać tabletkę psu i kotu
Psy często zjadają tabletkę ukrytą w kawałku jedzenia. Koty są bardziej wybredne, więc czasem łatwiej podać im tabletkę bezpośrednio do pyszczka albo wybrać pastę lub krople. Po podaniu warto chwilę poobserwować zwierzę, aby upewnić się, że nie wypluło tabletki i jej nie zwymiotowało. Kota warto stopniowo oswajać z dotykiem w okolicy pyszczka – wtedy podanie tabletki będzie mniej stresujące dla obu stron.
Odrobaczanie, pchły i kleszcze – profilaktyka razem
Pasożyty wewnętrzne i zewnętrzne są ze sobą powiązane. Pchły przenoszą jeden z gatunków tasiemca (tasiemca psiego, Dipylidium caninum), więc zwierzę z pchłami szybko zaraża się ponownie mimo odrobaczania. Dlatego profilaktykę planuje się całościowo: odrobaczanie, ochronę przed pchłami i ochronę przed kleszczami, o której więcej w artykule o kleszczach u psa i kota.
Odrobaczanie łączy się też z harmonogramem szczepień. Zwykle zaleca się, aby zwierzę było odrobaczone przed szczepieniem, bo silne zarobaczenie może osłabiać odpowiedź organizmu. Jak wygląda plan szczepień, opisujemy w tekście o szczepieniach psa i kota.
Higiena w domu a bezpieczeństwo domowników
Niektóre pasożyty psów i kotów mogą zarażać ludzi, szczególnie dzieci, które bawią się w piaskownicach i rzadziej myją ręce. Regularne odrobaczanie zwierząt jest więc także elementem dbania o zdrowie rodziny. Pomagają w tym proste nawyki:
- sprzątanie odchodów po psie na spacerze i w ogrodzie,
- regularne czyszczenie kuwety i wymiana żwirku,
- mycie rąk po zabawie ze zwierzęciem i przed jedzeniem,
- pranie legowisk i kocyków,
- niepodawanie zwierzętom surowego mięsa niewiadomego pochodzenia.
Kuwetę najlepiej sprzątać codziennie, bo jaja niektórych pasożytów potrzebują czasu, aby stać się zakaźne – szybkie usuwanie odchodów ogranicza to ryzyko. Jeśli ktoś z domowników ma obniżoną odporność lub w domu jest niemowlę, warto omówić częstotliwość odrobaczania zwierzęcia z lekarzem weterynarii.
Najczęściej zadawane pytania
Czy odrobaczanie psa jest potrzebne, gdy nie ma objawów?
Tak. U dorosłych psów robaczyca często przebiega bezobjawowo, a zwierzę i tak wydala jaja pasożytów do otoczenia. Dlatego odrobaczanie wykonuje się profilaktycznie, w odstępach ustalonych z lekarzem.
Czy kot niewychodzący też musi być odrobaczany?
Zwykle tak, choć często rzadziej niż kot wychodzący. Jaja pasożytów mogą trafić do domu na butach, a pchły przynieść inny domownik. Częstotliwość najlepiej ustalić podczas wizyty kontrolnej.
Czy po odrobaczeniu pies może mieć biegunkę?
Krótkotrwałe, łagodne objawy ze strony przewodu pokarmowego zdarzają się, szczególnie przy dużym zarobaczeniu. Jeśli biegunka lub wymioty trwają dłużej albo zwierzę jest osłabione, trzeba skontaktować się z lekarzem.
Czy można odrobaczyć psa i kota tym samym preparatem?
Nie należy tego robić bez konsultacji. Preparaty są przeznaczone dla konkretnych gatunków i dawkowane według masy ciała, a niektóre substancje bezpieczne dla psów mogą zaszkodzić kotu.
Czy badanie kału może zastąpić odrobaczanie?
W niektórych przypadkach lekarz proponuje regularne badania kału i leczenie tylko po wykryciu pasożytów. Pojedynczy wynik ujemny nie wyklucza jednak zarażenia, dlatego taki schemat warto prowadzić pod opieką lekarza.
Po czym poznać, że preparat zadziałał?
Po podaniu środka w kale czasem widać martwe robaki, ale często nie widać niczego, co nie oznacza, że preparat nie zadziałał. Jeśli objawy, takie jak biegunka, chudnięcie czy saneczkowanie, utrzymują się po odrobaczeniu, warto wykonać badanie kału. Pozwoli ono sprawdzić, czy problem stanowią pasożyty, a jeśli tak, to jakie.



